Witamy serdecznie na stronie
Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej

Instytucja ta, utworzona w 1972 r., stanowi obecnie jedno z najważniejszych forów współpracy historyków i geografów z obydwu krajów. Za swe zadanie uważa intensyfikację dialogu w obu dziedzinach nauki. W tym celu organizuje specjalistyczne konferencje i wydaje własną serię publikacji. Wykorzystując własne kompetencje, a także dokonując regularnej, naukowo-dydaktycznej analizy polskich i niemieckich podręczników, dąży do tego, by w nauczaniu przekazywany był rzeczowy i odpowiedni obraz sąsiada. Mimo istotnych postępów w tej dziedzinie niemieccy uczniowie wciąż jeszcze niewiele wiedzą o historii Polski. Ponadto zarówno Polacy, jak i Niemcy często nie mają dostatecznej świadomości doświadczeń historycznych sąsiedniego kraju. W związku z tym Komisja kontynuuje swoją działalność i jest jednym z najważniejszych uczestników projektu „Polsko-Niemiecki Podręcznik do Nauczania Historii”.

 

 

Aktualności


Wspomnienie o Klausie Zernacku (1931-2017)

Zdjęcie: Archiwum GEI. Prof. Zernack podczas polsko-niemieckiej konferencji podręcznikowej w Szczecinie (2005 r.).

Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa Historyków i Geografów ubolewa po stracie prof. dra dra h. c. mult. Klausa Zernacka (1931-2017). Był członkiem-założycielem prezydium Komisji Podręcznikowej (od 1972 r.), przez ponad 45 lat aktywnie udzielał się w pracach Komisji a w latach 1987-2000 pełnił funkcję jej przewodniczącego. Jego prace rzucające nowe światło na rolę Prus w stosunkach polsko-niemieckich („negatywna polityka wobec Polski”) oraz koncepcja historii wzajemnych relacji polsko-niemieckich, której nowatorski duch wyprzedził późniejsze modne teorie naukowe „historii wzajemnych oddziaływań w długim trwaniu” oraz „histoire croisée“, wywierały przez lata ogromny wpływ na charakter działalności Komisji Podręcznikowej.

Rodzina Klausa Zernacka pochodziła z Neumark, historycznej prowincji Marchii Brandenburskiej, on sam dorastał i studiował w Berlinie. Tragiczna  polsko-niemiecka historia pierwszej połowy XX-go wieku pozostawiła piętno również i na Jego biografii. Był uczniem oraz współpracownikiem Herberta Ludata w Gießen, gdzie w latach 1956-1966 uzyskał wszechstronne wykształcenie w zakresie historii Europy Wschodniej od średniowiecza po dzieje współczesne, którą w ramach profesury we Frankfurcie nad Menem (1966-1978), Gießen (1978-1984) i w  Berlinie (1984-1999) przybliżał coraz szerszemu gronu studentów. Jego rozległa wiedza zaowocowała dużą ilością prac magisterskich i doktorskich.

Główną intencją działań naukowych prof. Zernacka było wspieranie zbliżenia polsko-niemieckiego na polu nauki, przy czym w tradycji historiografii obu krajów dostrzegał potencjał do opisu nowoczesnej historii europejskiej. Największy nacisk kładł na naukę języków słowiańskich, wtedy jeszcze uznawanych za egzotyczne (jego motto brzmiało: „Nauka języków. Bogata lektura. Gruntowne myślenie”) i starał się ożywić polsko-niemiecki dialog naukowy, przerwany po II wojnie światowej. W tym celu zapraszał dziesiątki naukowców i doktorantów do Gießen, Frankfurtu i Berlina, gdzie od lat 80-tych wspólnie z „Historische Kommission zu Berlin“ oraz „Forschungsschwerpunkt Ostmitteleuropa“ (dziś GWZO Lipsk) przyczyniał się do zakładania oraz rozwijania rozmaitych instytucji. Te pobyty oraz możliwość udziału w wymianach naukowych trwale ukształtowały zainteresowania i działalność wielu polskich uczonych i historyków.

Klaus Zernack cieszył się wśród polskich naukowców wielkim uznaniem, co podkreśla przyznanie Mu tytułu doctora honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w 1989 r. oraz Uniwersytetu Warszawskiego w 1997 r. Jego prace były tłumaczone na język polski. Szczególne uznanie w polskim środowisku naukowym znalazło Jego opus magnum „Polen und Russland. Zwei Wege in der europäischen Geschichte“ (Polska i Rosja: dwie drogi w dziejach Europy. Warszawa 2000), oraz prace badawcze dotyczące historii wzajemnych stosunków Prus i Polski (Niemcy – Polska. Z dziejów trudnego dialogu historiograficznego. Poznań 2006). W swojej działalności naukowej zdecydowanie opowiadał się za koncepcją wspólnej polsko-niemieckiej historii. Klaus Zernack uosabiał w swoim działaniu ideę „wzajemnych oddziaływań”. Wspierał polskich naukowców w Niemczech i jednocześnie sam czerpał z dorobku polskich kolegów, jak Benedykt Zienatra i Gerard Labuda.

W pracach Komisji Podręcznikowej odgrywał rolę mediatora, co zawdzięczał swojej gruntownej wiedzy na temat polskiej historiografii oraz postawie pełnej otwartości i wrażliwości wobec perspektywy polskiego sąsiada. Ubolewając nad stratą naszego wieloletniego nauczyciela akademickiego, kolegi i przyjaciela poczuwamy się do obowiązku kontynuacji Jego dzieła.

Europa w centrum uwagi: Podręcznik do historii dla Polski i Niemiec

Pod koniec września ukazał się w Polsce i w Niemczech drugi tom wspólnej serii podręcznika do historii „Europa – nasza historia.” Ta publikacja przybliża zarówno powiązania jak i rozbieżności na tle przemian historycznych w Europie i na świecie w okresie od nowożytności do 1815 r. oraz pokazuje w nowatorski sposób, w jaki sposób funkcjonuje pamięć o wydarzeniach historycznych w naszych społeczeństwach.

Uczniowie mogą zapoznać się na przykład z procesem powstawania nowoczesnych konstytucji Stanów Zjednoczonych, Polski i Francji przy jednoczesnym uwzględnieniu ich wzajemnych oddziaływań. Sięgnięcie do różnych punktów widzenia za pomocą nowych pytań zachęca uczniów do poszerzania wiedzy na temat wspólnej historii. W ten sposób podręcznik umożliwia pogłębienie materiału nauczania o ponadnarodowe perspektywy i wspiera tym samym dialog o historii i pamięci.

Wydana przez WSiP oraz Eduversum seria podręczników może znaleźć zastosowanie na lekcjach historii zarówno w polskich jak i niemieckich szkołach w identycznej formie, różniącej się jedynie językiem wykładu. Ważnym aspektem jest to, że mamy tu do czynienia nie z dydaktycznym materiałem uzupełniającym, ale z regularnym podręcznikiem do historii zgodnym z obowiązującymi w obu krajach podstawami programowymi. Grupą docelową zarówno w Niemczech jak i w Polsce są uczniowie pierwszego cyklu edukacji historii Składająca się docelowo z czterech tomów seria podręczników  będzie gotowa w 2020 r., jej pierwsza część ukazała się latem 2016 r.

Poszczególne tomy powstają w ścisłej współpracy wydawnictw, autorów, koordynatorów naukowych oraz ekspertów z obu krajów, znawców poszczególnych epok. Gotowe rozdziały odzwierciedlają wynik długiego procesu dyskusji na temat możliwości prezentowania historii w podręczniku z perspektywy, która uwrażliwiałaby na różne sposoby postrzegania, interpretacji oraz historyczno-dydaktyczne formy prezentacji przeszłości. Celem wielu przedsięwzięć, takich jak np. kursy doskonalenia dla nauczycieli, jest wsparcie na rzecz zaistnienia polsko-niemieckiej serii podręczników w praktyce szkolnej obu krajów. Oficjalna prezentacja tomu drugiego odbyła się 20 listopada 2017 r. w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Krzyżowej.

Koordynacja naukowa projektu leży po stronie Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie oraz Instytutu Międzynarodowych Badań Podręcznikowych im. Georga Eckerta w Brunszwiku (Członek Stowarzyszenia Leibniza). Po stronie polskiej projekt wsparło Ministerstwo Edukacji Narodowej RP, Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej. Wsparcia finansowego po stronie niemieckiej udzieliły Konferencja Ministrów Kultury pod przewodnictwem Ministerstwa Edukacji, Młodzieży i Sportu Kraju Związkowego Brandenburgii oraz Ministerstwo Spraw Zagranicznych RFN..

Projekt wspólnego podręcznika do historii czerpie w dużej mierze z dorobku działającej od 1972 r. Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej, która za swoje zaangażowanie została wyróżniona Nagrodą Viadriny w czerwcu 2017 r.

Nagroda Viadriny dla Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej – uroczystość wręczenia odbędzie się 9 czerwca 2017 r.

zdjęcie: Heide Fest
zdjęcie: Heide Fest
zdjęcie: Emmanuelle Hébert

Tegoroczną Nagrodę Viadriny, przyznawaną w uznaniu wybitnych zasług na rzecz stosunków polsko-niemieckich, otrzymała w dniu  9 czerwca 2017 r. Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa Historyków i Geografów.

W uroczystości wręczenia Nagrody udział wzięli przewodniczący prof. dr Robert Traba z Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie oraz prof. dr Hans-Jürgen Bömelburg z Uniwersytetu w Gießen, a także członkowie Prezydium Komisji. Komisja otrzymała Nagrodę Viadriny za opracowanie serii podręczników szkolnych do nauczania historii „Europa. Nasza Historia” (wydanie polskie - WSiP, wydanie niemieckie - Eduversum). Podręczniki zgodne są z obowiązującymi programami nauczania w Polsce oraz w Niemczech i mogą być stosowane od klasy 5.

Nagroda Viadriny w wysokości 5.000 euro jest przyznawana corocznie, od 1999 roku, przez Kuratorium Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą osobistościom z Polski i z Niemiec, które w szczególny sposób przyczyniły się do polsko-niemieckiego pojednania. Do dotychczasowych laureatów należą między innymi: tłumacz Karl Dedecius (1999), noblista Günter Grass (2001), publicyści: Adam Michnik (2000) i Adam Krzemiński (2006), pierwszy premier III Rzeczpospolitej Tadeusz Mazowiecki (2009), zdobywca Oskara, reżyser Volker Schlöndorff (2010), kompozytor Krzysztof Penderecki (2011), były minister spraw zagranicznych Republiki Federalnej Niemiec Hans-Dietrich Genscher (2012)oraz działacz opozycji demokratycznej w b. NRD i publicysta Wolfgang Templin (2015).


Oświadczenie Przewodniczących Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej Historyków i Geografów

W związku z przypadkami używania w niemieckich mediach i podręcznikach szkolnych terminu: „polskie obozy” koncentracyjne/zagłady w okresie II wojny światowej, oświadczamy, że jest to określenie nieprawdziwe i niedopuszczalne w dydaktyce historycznej. Na terenie okupowanej przez Niemcy Polski (1939-1945) znajdowały się wyłącznie niemieckie, nazistowskie obozy koncentracyjne, pracy i zagłady.

W przypadku używania tych fałszywych historycznie określeń wzywamy wydawnictwa szkolne do:

1.       poprawienia błędnych sformułowań,

2.       wydania publicznego oświadczenia,

3.       przygotowania i dostarczenia uczniom i nauczycielom, dotychczas korzystającym ze wspomnianych podręczników, dodatkowych materiałów przedstawiających warunki i przebieg niemieckiej polityki okupacyjnej w Polsce i Europie Wschodniej w okresie II wojny światowej.

W celu uniknięcia podobnych przypadków w przyszłości prosimy niemieckich nauczycieli historii, zawodowych historyków, dydaktyków oraz wydawców by aktywnie przeciwdziałali podobnym błędom prowadzącym do fałszywych interpretacji historii.

Wzywamy wydawców i autorów podręczników do stosowania aktualnych „Zaleceń” Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej, w których przedstawione zostały najważniejsze zagadnienia historyczne zgodnie ze stanem najnowszych badań naukowych oraz wymogami dydaktyki historii w Polsce i Niemczech (Podręcznik do historii. Projekt polsko-niemiecki. Zalecenia, Warszawa 2013).

Prof. dr hab. Robert Traba                   Prof. Dr. Hans-Jürgen Bömelburg


Wspomnienie: Władysław Markiewicz zmarł w wieku 97 lat

Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa z głębokim żalem żegna Władysława Markiewicza, który jak nikt inny wpłynął znacząco na losy Komisji. Pan Markiewicz zmarł 18 stycznia 2017 roku w Warszawie w wieku 97 lat.

Władysław Markiewicz urodził się w 1920 roku w Ostrowie w Wielkopolsce. W 1941 został wywieziony jako robotnik przymusowy w rolnictwie do Hesji, a następnie w ramach prac przymusowych nad kolejowym transportem budowlanym do Wiener Neustadt. Z powodu działalności konspiracyjnej skazano go pod koniec 1942 roku na wieloletnią karę pozbawienia wolności, w wyniku której został uwięziony między innymi przez ponad dwa lata w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen. Po oswobodzeniu obozu walczył w polskich siłach zbrojnych we Włoszech i w Anglii, a w 1947 powrócił do Polski.

Nekrolog

Publikacja I tomu podręcznika do historii dla Polski i Niemiec

zdjęcia: Bettina Ausserhofer

22 czerwca 2016 r. w Berlinie spotkali się Minister Spraw Zagranicznych RP Witold Waszczykowski, Minister Spraw Zagranicznych RFN Frank-Walter Steinmeier oraz Premier Brandenburgii, koordynator rządu RFN ds. niemiecko-polskiej współpracy społecznej i przygranicznej, Dietmar Woidke w celu prezentacji pierwszego tomu wspólnego podręcznika do historii pod tytułem “Europa – nasza historia”.

Seria podręczników pod tym tytułem ukazuje się nakładem wydawnictw WSiP oraz Eduversum i powstała pod redakcją merytoryczną Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej Historyków i Geografów, w kooperacji z Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie oraz Instytutem Międzynarodowych Badań Podręcznikowych im. Georga Eckerta w Brunszwiku (członek Stowarzyszenia Leibniza).

Tom I podręcznika ma być wykorzystany od roku szkolnego 2016/17 na lekcjach historii w polskich gimnazjach oraz niemieckich szkołach na poziomie Sekundarstufe I. Podręcznik w polskim i niemieckim wydaniu różni się zaledwie wersją językową, poza tym ich forma jest identyczna. Podkreślić należy, iż podręcznik nie ma charakteru dodatkowego materiału nauczania, lecz jest podręcznikiem do historii Europy, odpowiadającym wytycznym programowym.

Tom I, ukazujący się po czterech latach intensywnych działań, to efekt wspólnej polsko-niemieckiej pracy w wielorakim tego słowa znaczeniu. Powstał on w ścisłej współpracy wydawnictw, autorów, naukowych koordynatorów oraz ekspertów zajmujących się konkretnymi epokami z obu krajów i wywodzących się głównie ze Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej.

Program spotkania z 22.06.2016 r. znajdą Państwo tutaj.

XXXVI Konferencja Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej „Przestrzenie komunikacji: Aktorzy, praktyki społeczne i ich dydaktyzacja w nauczaniu szkolnym“. 19-21 maja 2016: Instytut Historii Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze

zdjęcie: Dominik Pick
zdjęcie: Dominik Pick
zdjęcie: Thomas Strobel

W dniach 19-21 maja 2016 r. Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa zorganizowała w Halle/Saale XXXVI konferencję podręcznikową pt. „Przestrzenie komunikacji: Aktorzy, praktyki społeczne i ich dydaktyzacja w nauczaniu szkolnym“ łącząc w ten sposób historię, geografię oraz nawiązując do poprzedniego tematu swoich badań, jakim były krajobrazy kulturowe.

Celem konferencji była odpowiedź na pytanie, jakie rodzaje przestrzeni są przedstawiane w podręcznikach? Jak są one wizualizowane? Jaką rolę odgrywają migracje i przestrzenie komunikacji w podręcznikach szkolnych – i jakim zmianom kwestia ta podlegała w ostatnich latach? Ważnym aspektem obrad były również aktorzy wpływający na przestrzenie komunikacji, zwłaszcza wobec zbliżającego się jubileuszowego roku 2017 i rocznicy reformacji.

Tegoroczna konferencja odbyła się również w czasie, gdy ukończony został tom pierwszy w ramach polsko-niemieckiego projektu: „Podręcznik do nauczania historii“. W związku z tym wybrane rozdziały z tomu pierwszego podręcznika przetestowane zostały podczas warsztatów z nauczycielami z obu krajów. W czasie konferencji przedstawiono ponadto doświadczenia zebrane w trakcie opracowywania tego tomu, również związane z przestrzeniami komunikacji i kwestiami kartograficznymi. Ponadto, konferencja była okazją do wymiany doświadczeń z zaproszonymi członkami Polsko-Ukraińskiej Komisji Podręcznikowej, jak również z przedstawicielami środowisk nauczycielskich Polaków mieszkających w Niemczech i Niemców mieszkających w Polsce.

Organizatorami konferencji były: Wspólna Polsko-Niemiecka Komisja Podręcznikowa, Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie, Instytut Międzynarodowych Badań Podręcznikowych im. Georga Eckerta w Brunszwiku (Członek Stowarzyszenia Leibniza), Centrum Studiów Polonoznawczych im. Aleksandra Brücknera w Halle-Jenie i Uniwersytet im. Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze. Konferencja wsparta została ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych RFN oraz Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.

program konferencji (PDF)